سولانین

به نام خدا

دانشگاه شیراز

دانشکده کشاورزی

بخش علوم و صنایع غذایی

سمینار درس توکسیکولوژی

موضوع: بررسی ماده سمی سولانین

توسط:

آرمین میرزاپور 9330921

استاد مربوطه:

دکتر جمالیان نصر آبادی

بهار 1394

با عرض پوزش از دوستان خوب به دلیل مشکلات نت و عدم اتصال به وب هاست برای اپلود عکس به وبلاگ نتونستم اشکال و جداول رو ایجاد کنم.

مقدمه

عوامل موجود در رژیم غذایی نظیر مایکوتوکسین و آلکالوئیدها در غلات، نقش زیادی در بروز انواع بیماریها در حیوان و انسان دارند. گلیکوآلکالوئیدها ترکیبات سمی گلیکوزیدهای استروئیدی حاوی نیتروژن هستند که در برخی از سبزیجات، به ویژه گوجه فرنگی سبز و سیب زمینی یافت میxadشوند(Friedman M & McDonald GM, 1997). مقادیر گلیکوآلکالوئیدها در سیب زمینی میxadتواند به میزان قابل توجهی به دنبال برداشت، با توجه به شرایط ذخیره سازی، مانند آسیبxadهای مکانیکی، دما، نور و طول مدت زمان تغییر یابد(Sun F et al., 2010). موارد متعددی از مسمومیت گلیکوآلکالوئیدها در انسان با علائم تهوع، استفراغ، اسهال، تب، هذیان، کما و مرگ گزارش شده است(Chaube et al., 1976, Langkilde S et al., 2012). سولانین یک گلیکوآلکالوئید دارای یک بخش آلکالوئیدی و یک بخش کربوهیدراتی است. سولانین در واقع عاملی دفاعی در گیاه است که میxadتواند در برگها و خود میوه وجود داشته باشد. این ماده بسیار سمی است و حتی در مقادیر جزئی سمیت خود را ایجاد میxadنماید. سولانین در گوجه فرنگی سبز و یا سیب زمینیxadهای در معرض نور ایجاد شده (ناحیه سبز زیر پوسته) و گیاه آن را برای دفاع از خود در مقابل حشرات و بیماریxadها میxadسازد. مصرف مقادیر بالای سولانین میxadتواند موجب مرگ شود و علایم مسمومیت شامل علائم گوارشی و عصبی نظیر اسهال، دردهای شکمی، احساس سوختگی در گلو، از دست رفتن حسxadها، تب و فلجی میxadباشد. در حالت طبیعی میزان 5/0 تا 1 میلیxadگرم سولانین در 100 گرم سیب زمینی تازه وجود دارد که بیشتر در نواحی سطحی، زیر پوست غدهxadها، جوانه ها و پیرامون آن میxadباشد(سعید خدایاری و همکاران، 1392). مصرف سیب زمینی که حاوی بیش از 20 میلیxadگرم گلیکو آلکالوئید باشد، ایجاد مسمومیت میxadکند(Parkash AS et al., 1999). بیش از 95 درصد گلیکوآلکالوئیدهای سیب زمینی را آلفا-سولانین و آلفا-چاکونین تشکیل میxadدهد. میزان گلیکوآلکالوئیدها در سیب زمینی به سه عامل بستگی دارد: 1- عامل ژنتیکی، به نحوی که واریتهxadهای خودرو دارای مقادیر بسیار زیادی گلیکوآلکالوئید هستند.2- شرایط کاشت و داشت مانند نوع خاک، محل کشت و پرورش گیاه، آب و هوا و سن غدهxadها بر میزان گلیکوآلکالوئیدها اثر گذار است. 3- عوامل پس از برداشت نظیر تنشxadهای مکانیکی و شیمیایی، شرایط انبار داری و نور تأثیر زیادی بر میزان گلیکوآلکالوئیدها دارد(سعید خدایاری و همکاران، 1392).

Mensinga و همکاران گزارش کردند که کلیرانس گلیکوآلکالوئیدها از بدن کند بوده و آلفا – سولاتین نیمه عمر 21 ساعت را نشان می دهد. این نیمه عمر طولانی، تجمع مداوم گلیکوآلکالوئیدها را با مصرف عادی و یا روزانه سیب زمینی و یا گوجه فرنگی سبز در بدن موجب می شود. اثرات عمده مشاهده شده از این مطالعات شامل اثرات سیتوتوکسیک بر سلولها و مهار فعالیت استیل کولین استراز در مغز و پلاسما می باشد. علاوه بر این، پیشنهاد شده است که گلیکوآلکالوئیدها موجب آسیب رویان وجنین می شود. از آنجائیکه ما معمولا در رژیم غذایی خود از غلات و سبزیجات به فروانی استفاده می کنیم لازم است آلوده کننده ها ی آنها را شناسایی و راه های حذف آن را بدانیم(سعید خدایاری و همکاران، 1392).

ساختار شیمیایی

سولانین یک ماده جامد کریستالی سفید رنگ با فرمول مولکولی C₄₅H₇₃NO₁₅ است که دارای وزن مولکولی 06/868 کیلودالتون بوده و نقطه ذوب آن 271 تا 273 درجه سانتیxadگراد است (شکل 1). نیمه عمر سولانین 21 ساعت میxadباشد (سعید خدایاری و همکاران، 1392).

شکل1. ساختار شیمیایی آلفا سولانین

منابع غذایی

سولانین یک سم گلیکوآلکالوئید است که در گونهxadهای موجود در خانواده Solanaceae مثل سیبxadزمینی (Solanum tuberosum) و گوجهxadفرنگی (Solanum lycopersicum) وبادمجان (Solanum melongena) میxadباشد. این ماده میxadتواند به صورت طبیعی در هر بخش از گیاه، شامل برگها، میوه و غدهxadها ایجاد شود. سولانین دارای ویژگیxadهای قارچxadکشی و آفتxadکشی بوده و یکی از منابع دفاعی گیاهان میxadباشد. سولانین برای اولین بار در سال 1820 میلادی از توت و تمشک اروپایی (Solanum nigrum) استخراج شد (Friedman et al., 1994; Jadhav et al., 1991; vehora et al., 1984). مصرف بی رویه غده سیب زمینی جوانه زده که به آن تنش وارد شده و دچار فساد شده منجر به مسمومیت، اغماء و نهایتا مرگ میxadشود. این آثار در اثر ایجاد گلیکوآلکالوئیدها (GAs) ایجاد میxadشوند. این ترکیبات در اثر نگهداری و ذخیره پس از برداشت نامناسب در سیب زمینی ها بوجود میxadآیند (Soren Langkilde et al, 2008).

میزان این ماده در بخشهای سبز و آسیب دیده و نیز در گیاهان نابالغ بیشتر است. این ترکیب سمی هم در مرحله رشد و هم در مرحله نگهداری و انبارداری پس از برداشت در گیاهان نامبرده ایجاد میxadشود(Dao and Friedman, 1994; Kozukue and Mizuno, 1990). جدول 5 میزان کل گلیکوآلکالوئیدها را در بخشهای مختلف سیب زمینی نشان میxadدهد.

جدول1. بررسی توزیع گلیکوآلکالوئیدها در بخشxadهای مختلف سیب زمینی

Location	TGA mg/100g FW
whole tuber	7.5 (4.3-9.7)
flesh	1.2-5
skin 2-3% of tuber	30-60
peel 10-15% of tuber	15-30
bitter tuber	25-80
peel from bitter tuber	150-220

Wood & Young, 1974

مکانیسم عملکرد

گلیکوآلکالوئیدها میxadتوانند از فعالیت آنزیم کولین استراز[1] جلوگیری کنند، غشای سلولی را تخریب کنند، ، القاء اورنیتین دکربوکسیلاز کبدی[2](ODC) و نیز موجب بیماریهای مادرزادی[3] شوند. برخی مطالعات اخیر بیان داشتهxadاند که مکانیسم عمل سولانین از طریق برهمکنش شیمیایی با غشاهای میتوکندریایی است. تجربیات نشان داده که قرارگیری در معرض سولانین، کانال پتاسیمی میتوکندری را باز کرده و پتانسیل غشایی آنها را کاهش میxadدهد. این عمل باعث انتقال یون کلسیم از میتوکندری به داخل سیتوپلاسم شده و غلظت این یون را در سیتوپلاسم افزایش داده و باعث تخریب سلول میxadشود. بیش از 95 درصد از گلیکوآلکالوئیدهای سیب زمینی و گوجه فرنگی سبز را آلفا سولانین و آلفا چاکونین تشکیل میxadدهند و مصرف همزمان این دو با هم اثر هم افزایی با هم دارند و موجب تخریب بیشتر غشای سلولی میxadشوند(Caldwell et al., 1991; Keeler et al., 1991; Morris and Lee, 1984; Renwick, 1986; Renwwick et al., 1984).

تأثیر زنجیره جانبی قندی بر میزان سمیت

آزمایشاتی بر روی جنین قورباغه برای بررسی سمیت این ترکیبات و بررسی اثر تراتوژنی(ایجاد نقص ژنتیکی مادرزادی) آنها صورت گرفت. در این آزمایشات نتیجه جالب این بود که اثر سمی تراتوژنی گلیکوآلکالوئیدها به مراتب بیشتر از اثر آگلیکونxadهای فاقد گروه کربوهیدرات بود(Blankemeyer et al., 1992; Friedman et al., 1991,1992). سولانین و نیز چاکونین در معده تا حدودی تجزیه شده و یک بخش اگلیکونی بنام سولانیدین تولید میxadشود که خطر کمتری دارد زیرا به راحتی از طریق مدفوع و اندکی از طریق ادرار دفع میxadشود. تجزیه این مواد از طریق واکنشهای شکل 2 صورت میxadگیرد (Friedman M, et al).

اثر نور بر میزان گلیکوآلکالوئیدها

در یک پژوهش ثابت شد که افزایش چشمگیری در میزان گلیکوآلکالوئیدها در سیبxadزمینیxadهای با واریتهxadهای مختلف Kufri Chandramukhi و Kufri Sindhuri و Kufri Muthu شده است. اگر تابش نور خورشید بصورت غیرمستقیم و منتشره به پوسته سیبxadزمینی بتابد، میزان گلیکوآلکالوئیدها از 8% به 56% میxadرسد و اگر مستقیما به غده بتابد، از 26% به میزان 75% میxadرسد.

اثر سولانین بر روی انتقال کلسیم

آلفا سولانین (به میزان 100 میکرومول در 4/7PH= باعث بازدارندگی 90% انتقال فعال کلسیم در جوندگان میxadشود (این آزمایش به صورت invitro صورت گرفته است). طرح Dixon نشان داد مکانیسم این بازدارندگی غیر رقابتی بوده و ثابت بازدارندگی 25 میکرومول بوده است. بازداشتن انتقال فعال کلسیم همراه با 40% کاهش مصرف اکسیژن بود. زمانی که آلفا سولانین به میزان 5 میلی مولار با PH برابر با 4/6 از طریق آب نوشیدن، به مدت 12 روز، به 12 موش wistar albino ماده و نر (سن 5 تا 6 هفته) داده شد، انتقال کلسیم به درون کیسهxadهای اثنی عشری، به یک سوم نمونه های شاهد کاهش یافت اما مصرف اکسیژن به میزان کمتریی کاهش یافت( T. Kuiper-Goodman and P.S. Nawrot).

شکل2. هیدرولیز پلی ساکارید جانبی گلیکو آلکالوئیدی سولانین و تولید آگلیکون سولانیدین

علائم مسمومیت سولانینی

مسمومیت سولانینی در ابتدا به شکل اختلالات عصبی و گوارشی بروز میxadکند. علائم این مسمومیت شامل تهوع، استفراغ، معده درد، ورم گلو، اختلالات قلبی، اختلالات خواب، سر درد و سرگیجه میxadشود. در موارد شدیدتر، توهم، از دست دادن حواس، سکته، تب، یرقان، اتساع چشم، بیحالی و در برسخی موارد مرگ گزارش شده است.

بلعیدن مقادیر متوسط از این ماده ممکن است موجب مرگ فرد شود. برخی مطالعات بیان داشتهxadاند که 2-5 میلیxadگرم سولانین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن فرد مصرف کننده، میxadتواند علائم مسمومیت را بروز دهد و دوزهای 3-6 میلی گرم از آن به ازای هر کیلوگرم وزن بدن ممکن است کشنده باشد.

علائم معمولا 8 تا 12 ساعت پس از بلع بروز میxadکنند، اما در برخی مواد غذایی که مقادیر بالایی از این ماده سمی را با خود به همراه دارند، در حدود 30 ثانیه علائم مربوطه بروز میxadکنند. گزارشهایی وجود دارد که با افزایش دوز سولانین میزان جذب و باقیماندن آن در سیستم گوارشی افزایش میxadیابد. اما میزان جذب آن محدود است و به مقدار زیادی قابل دفع از طریق مدفوع است، بنابراین مسمومیت حاد در این مورد به ندرت رخ میxadدهد. حساسیت انسان به این ماده سمی نسبت به حیوانات بیشتر است(P. Slanina, 1990).

اثرات مسمومیت حاد و مزمن

میزان LD₅₀ سولانین از طریق دهان (خوردن) در جوندگان به طرز چشمگیری بالاتر از این میزان از طریق پرده صفاقی است، که این امر احتمالا به دلیل عدم جذب بالای سولانین در این گونهxadها است. میزان LD₅₀ سولانین در جوندگان 2 میلیxadگرم به ازای هر میلیxadگرم وزن بدن است در حالیکه برای انسان دوز کشنده حدود 3 تا 6 میلیxadگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن گزارش شده است(سعید خدایاری و همکاران، 1392).

همانطور که در جداول 1 تا 4 مشاهده میxadکنید، آلفا سولانین در گروه حاد تا دوز 40 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، هیچ اثر سمیت نداشته است اما اثرات سمیت در آزمایشات پاراکلینیکال و هیستولوژیکال در گروه مزمن یک هفته تزریق روزانه در دوزهای 20 و 40 میلی گرم دیده شده است تا جایی که مرگ نیز در گروه 40 میلی گرم سولانین اتفاق افتاده است. سطوح سدیم، گلوکز و کراتینین در گروههای مزمن بالای 20 میلی گرم بطور معنی داری نسبت به گرووه کنترل بالاتر بوده است. همچنین افزایش معنی داری در تعداد گلبولxadهای قرمز، هماتوکریت و هموگلوبین در گروههای مزمن بالای 20 میلی گرم سولانین نسبت به گروه کنترل دیده شده است. این مسئله ممکن است نشان دهد که حیوانات تحت تیمار با سولانین در دوزهای بالا، از درجاتی از دهیدراتاسیون رنج میxadبرند. کاهش میزان آنزیم فسفاتاز قلیایی در گروه مزمن، به اثرات سولانین در کبد اشاره میxadکند و متابولیسم گلیکوآلکالوئیدها ممکن است این اثر را ایجاد کرده باشد (سعید خدایاری و همکاران، 1392).

مقادیر LD₅₀ برای وارد کردن سولانین از راه دهان بسیار بیشتر از راه تزریق صفاقی است. بطوریکه برای دهانی این میزان 300 تا بیشتر از 500 برابر بیشتر است. در جوندگان LD₅₀سولانین 2میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است و دوز کشنده این سم برای انسان 6 میلیxadگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است(T. Kuiper-Goodman and P.S. Nawrot).

جدول2. تغییرات شاخص های خونی موش به دنبال مصرف حاد سولانین

جدول3. تغییرات شاخصxadهای شیمیایی خون موش به دنبال مصرف حاد سولانین

جدول4. تغییرات شاخصxadهای سلولxadهای خونی موش به دنبال مصرف مزمن سولانین

جدول5. تغییرات شاخصxadهای شیمیایی خون موش به دنبال مصرف مزمن سولانین

B

A

شکل3. نماهای بافتxadشناسی بافتxadهای کبد(A) و کلیه(B) به دنبال مصرف دوز بالای سولانین با رنگ آمیزی هماتوکسیلین- ائوزین

اثرات سولانین بر روی نقص مادرزادی[4]

در سال 1979 میلادی، Renwick نشان داد در مناطقی که نقص مجراهای عصبی (NTD) دارند (anencephaly and spina bifida)، میزان مصرف سیب زمینی بخصوص سیب زمینیxadهای زنگی و سیاه بالا بوده است. توزیع این نقص در جهان حدود کمتر از 1 تا 7 نفر در هر 1000 تولد است. او ادعا کرد که این بیماریها بر اثر مواد سمی مانند آلفا سولانین و آلفا چاکونین موجود در سیب زمینی است. همین محقق پس از چند سال پیشنهاد کرد که نیمه عمر طولانی گلیکوآلکالوئیدهای سیب زمینی موجب میxadشود که در بدن باقی بمانند و در بارداری میزان آزاد سازی آنها بیشتر است(Renwick, 1982).

در یک مطالعه اجمالی روی زنxadهایی که قبلا یک نوزاد مبتلا به NTD را به دنیا آورده بودند، 27 زن که تصمیم به بارداری در آینده را داشتند، در تمام دوره بارداری از سیب زمینی یا غذای حاوی سیب زمینی استفاده نکردند و 61 زن دیگر که به همان کلینیک مراجعه کردند، از مصرف سیب زمینی و مواد غذایی حاوی آن خوددارری نکردند. افراد مورد آزمون همه بصورت داوطلبانه بودند و از نظر طبقات اجتماعی و رده سنی تقریبا در یک محدوده برابر بودند. تعداد نوزادان NTD متولد شده در زنxadهایی که از خوردن منابع غذایی مذکور خودداری کرده بودند7/8% و در زنxadهایی که بدون خودداری در مصرف سیب زمینی زایمان کردند، 8/3% بود. این مطالعه نتیجی عکس نتایج آزمایشات Renwick نشان داد، اما محقق بیان داشت که نمونه مورد آزمون کوچکتر از حد مورد نیاز بود(Nevin & Merrett, 1975).

همچنین از نظر جغرافیایی یک ارتباط بین ابتلا به NTD و زنگxadزدگی سیب زمینی در کانادا وجود دارد. محققین اذعان داشتند که شرایط اجتماعی و اقتصادی نقش بسزایی در این زمینه داد(Elwood, 1979).

یک مطالعه اپیدمیولوژیکی در بریتانیا صورت گرفت، که از سرم خون 380 بیمار که برای بررسی NTD با اندازهxadگیری میزان آلفا- فتا پروتئین سرم خون در 15 تا 22 هفته بارداری بستری شدند، استفاده شد. و اثر گلیکوآلکالوئیدهای سیب زمینی را روی این موضوع با استفاده از آزمون رادیوایمونو[5] مورد بررسی قرار دادند. نمونهxadها بدون در نظر گرفتن نتیجه بارداری مورد بررسی قرار گرفت، که نتیجه آن 210 مورد NTD و 170 مورد نرمال بودند. میزان سطوح TGA[6] و سولانیدین سرم خون در زنان با جنین نرمال بالاتر (p<0.05) از زنان با جنین مبتلا به NTD بود. و طی بررسی های بعدی محققین پیشنهادی که ارائه دادند، این بود که خودداری از مصرف سیب زمینی به دلیل شرکت در کاهش دسترسی و کمبود ویتامین، بجای کاهش، موجب افزایش ابتلا به NTD میxadگردد(Harvey et al., 1986).

میزان شیوع مسمومیت سولانین

بیشترین میزان شیوع این مسمومیت در بین افراد با سن کم و پس از آن در افرادی که مصرف بالای منابع این ماده را دارند از جمله سربازان در اردوگاهها دیده شده است. طبق گزارشاتDfuhl در سال 1899، تعداد 56 سرباز با مصرف 1-5/1 کیلوگرم سیب زمینی پوستxadگنده و سیب زمینی کامل، میزان 4/3-1/5 میلیxadگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن سولانین مصرف نموده و دچار مسمومیت شدند که خوشبختانه برطرف شد. طبق گزارش دیگر از McMillan & Thompson در سال 1979، تعداد 78 پسر دبیرستانی در اثر مصرف 2 سیب زمینی کهنه 200 گرمی برای هرکدام 4/1 – 6/1 میلی گرم سولانین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، مبتلا به مسمومیت شدند که در پی آن 3 نفر به حالت اغماء رفتند اما پس از مدتی به هوش آمده و مسمومیت همه رفع شد. در این گزارش ذکر شده بود که افراد با سن کمتر بیشتر تحت تأثیر قرار گرفته بودند و مسموم شدند.

کاهش میزان تولید سولانین سیب زمینی

طی یک مطالعه نشان داده شد که برای برخی ارقام بهاره سیب زمینی طی مدت 30 روز و ارقام پاییزه 90 روز انبارداری، بیشترین میزان سولانین در پایان نگهداری در انبار سرد 12 درجه سانتی گراد با نور فلورسنت بوده و پس از آن انبارهای با دمای اتاق و نور روز بیشترین میزان را طی نگهداری در سیب زمینی ایجاد کردند، ولی انبارهای با سرما و تاریکی کمترین مقدار تولید سولنین را طی 90 روز برای دو رقم پاییزه و بهاره داشتند که احتمالا به علت جوانه های کم غده ها در نیمه دوم زمان انبار داری بوده است (Nitithamyong A و همکاران، 1999 ). بنابر این به نظر می رسد که بهترن روش انبار داری از نظر کمترین میزان تولید سولانین، انبار سرد 4 درجه سانتی گراد و تاریکی می باشد. طی یک مطالعه اثرات هم افزایی نور و دما بر میزان گلیکوآلکالوئیدها مشخص شده است. اثرات همزمان نور و دما در مدت زمان 48 ساعت در تاریکی و در دمای صفر تا هشت درجه سانتی گراد، افزایش مختصر گلیکوآلکالوئیدها را در برشهای سیب زمینی به دنبال داشته است ولی افزایش دما بین 15 و 24 درجه سانتی گراد، مقدار سولانین را به میزان 7 برابر افزایش داده است (Machado RMD و همکاران، 2007). بنابراین در فصل برداشت و حمل محصول، بایستی از اصول درست کشاورزی و مکانیزه و به دور از شبنم صبحگاهی و روزهای بارانی انجام شود. در انبارهای خانگی برای نگهداری سیب زمینی و سایر مواد غذایی از این دسته، بهتر است آنها را در حجم کم در جعبه های چوبی که از کف زمین انبار به اندازه 40 سانتی متر بالاتر است قرار داد و هوای متعادل باید 4+ درجه سانتی گراد باشد. در غیر این صورت آنها شروع به جوانه زدن و تشکیل مواد سمی سولانین خواهند کرد(سعید خدایاری و همکاران، 1392).

منابع

سعید خدایاری، علی محمد علیزاده، سید امین کوهپایه، مریم محسنی کیا، علی اصغر کریمی، حمید خدایاری، علیرضا عبداللهی، اکرم سربیایی، سهیلا عرفانی، شیدا کاظمی، حبیب ذاکری. اثرات سمیت حاد و مزمن آلفا- سولانین در موش. مجله دانشگاه علوم پزشکی بابل. دوره پانزدهم، شماره 5، شهریور 1392، صفحه 24-31.

Donald G, Barceloux MD. Potatoes, Tomatoes, and Solanine Toxicity. John Wiley & Sons Inc 2008.

D.S. UPPAL. Varietal and environmental effect on the glycoalkaloid content of potato (solanum tuberosum L.). Plant Foods for Human Nutrition 1987; 37: 333-340.

Elsandig A. Eltayeb, Sana Salem Al-Sinani and I. A. Khan. Determination of the glicoalkaloids α-solanine and α-chaconine levels in 18 varieties of potato grown in Oman. Potato research 2003; 46: 57-66.

Elwood, J.M. (1976). Anencephalus, spina bifida and potato blight in Canada. Can. J. Public Health, 67: 122-126.

Erik V. Petersson, Usman Arif, Vera Schulzova, Veronika Krtkova, Jana Hajslova, Johan Meijer,Hans Christer Andersson, Lisbeth Jonsson, and Folke Sitbon. Glycoalkaloid and Calystegine Levels in Table Potato Cultivars Subjected to Wounding, Light, and Heat Treatments. J. Agric. Food Chem 2013.

HARVEY, M.H., MORRIS, B.A., McMILLAN, M. & MARKS, V. (1986). Potat steroidal alkaloids and neural tube defects: serum concentrations fail to demonstrate a causal relation. Hum. Toxicol., 5: 249-253.

James R. Rayburn, John A. Bantle, and Mendel Friendman. Role of carbohydrate side chains of potato Glicoalkaloids in developmental toxicity. Food chem 1994; 42, 1511-1515.

Machadi RMD, Toledo MCF, Garcia LC. Effect of light and temperature on the formation of glycoalkaloids in potato tubers. Food Control 2007; 18(5): 503-8.

NEVIN, N.C. & MERRETT, J.D. (1975) Potato avoidance during pregnancy in women with a previous infant with either anencephaly and/or spina bifida. Br. J. Prev. Soc. Med., 29: 111-115.

Nitithamyong A, Vonelbe JH, Wheeler RM, Tibbitts TW. Glycoalkaloids in potato tubers grown under controlled environments. Am Potato J 1999; 76(6): 337-43.

P. Slanina. Solanione (Glicoalkaloids) in potatoes: Toxicological evaluation. Food Chem 1990; Vol. 28, No. 11, pp. 759-761.

RENWICK, J.H. (1982). Food and malformation. Practitioner, 226: 1947-1953.

S. G. Willimott. An investigation of solanine poisoning. 1993, Vol. LVIII., No. 689

Soren Langkilde, Malene Schroder, Derek Stewart, Otto Meyer, Sean Coer, Howard Davies, and Morten Poulsen. Acute toxicity of high doses of the glycoalkaloids, α-solanine and α-chaconine, in the syrian golden hamster. J. Agric. Food Chem 2008; 56(18) 8753-8760.

T. Kuiper-Goodman and P.S. Nawrot. Bureau of Chemical Safety  Health and Welfare Canada Otta          wa, Ontario, Canada.